ارزیابی شیوه بافت فرش

روشهای بافت در انواع فرش با یکدیگر تفاوت دارند و بهعنوان مثال سه نوع روش بافت تخت، نیملول و لول برای بافت قالی وجوددارد«. برای ارزیابی شیوۀ بافت در هرکدام از سه حالت گفتهشده الزم است موارد زیر بررسی شود.

  1. نوع گره؛
  2. شیوۀ پودگذاری؛
  3. نوع زنجیره و گلیم ابتدا و انتهای فرش؛
  4. نوع شیرازهها.

 

استاندارد عملکرد

ارزیابی بافت فرش با بررسی سازوکار )مکانیزم( بافت، تعیین نوع گره، شیوۀ پودگذاری، شیرازه پیچی و سربندی

ابزار و تجهیزات ارزیابی شیوۀ بافت فرش

برای ارزیابی شیوۀ بافت فرش جهت ثبت خواستههای مورد نظر، به تکههایی از فرشهای کهنه، متر، کاغذ، خودکار و در صورت نیاز برای برش و بررسی بیشتر به ابزارهایی مانند قالب، قیچی و درفش احتیاج خواهد بود.

وضعیت تارها در شیوه های بافت

در بافت گونههای مختلف قالی یکی از بارزترین تفاوتها، زاویۀ قرارگرفتن تارها نسبت به هم است. شیوۀ بافت تخت: در بافت تخت، زاویۀ قرارگرفتن تارها در سطح مقطع بافت180 درجه است. تارها در این روش در سردار به هم چسبیده نیستند و فاصلۀ بین آنها به اندازۀ یک قطر تار یا کمی بیشتر است.

 وضعیت قرارگیری تارها در شیوۀ تخت
وضعیت قرارگیری تارها در شیوۀ تخت

شیوۀ بافت نیم لول

در بافت نیملول، زاویۀ قرارگرفتن تارها در سطح مقطع بافت بین120 تا170 درجه است. تارها در این روش در سردار بههم چسبیده نیستند و فاصلۀ بین آنها کمتر از اندازۀ یک قطر تار است.

شیوۀ بافت لول

در بافت لول، زاویۀ قرارگرفتن تارها در سطح مقطع بافت بین80 تا 120 درجه است. تارها در این روش در سردار بههم چسبیدهاند و فاصلهای بین آنها وجود ندارد.

تعیین نوع گره

روشهای مختلفی برای گره زدن وجود دارد. باید گفت گره های مختلفی وجود دارد که با توجه به پراکندگی مناطق قالیبافی در ایران کم و بیش از آنها استفاده میشود. از آنجاییکه تعیین نوع گره در ارزیابی شیوۀ بافت و ارزیابی کلی فرش بسیار تأثیرگذار است، ضرورت دارد نوع گره به درستی تشخیص داده شود.

دسته بندی انواع گره ها

  • گره بر روی یک تار

  • گره بر روی دو تار

  • گره بر روی بیش از 2 تار

 

برای تعیین نوع گره، تکه فرش کهنهای را که در اختیار دارید، صاف روی زمین پهن کنید. سپس، دو ردیف پرز را از هم دور سازید و به انتهای گره توجه کنید. همچنین میتوانید با تا کردن از پشت فرش در جهت پودها، پایه و بن گره را مشاهده و بررسی کنید. در صورت امکان، یک پرز از فرش بیرون بکشید و از روی حالت پیچش گره و تعداد تاری که هر گره روی آن زده شده است نوع گره را تعیین کنید و با دقت در نمودار زیر، از نمای باال آن را ترسیم کنید.

شیوه های پوددهی

شیوۀ تخت

برای بافت تخت در اغلب موارد از یک نوع پود رو استفاده میشود. بههمین سبب به آن تکپود هم میگویند. این پود از باالی ضربدری چله عبور میکند و به شکل آزاد یا کشیده کوبیده میشود. کشیده بودن یا سفت بودن پود بافت کرباس را بهوجود میآورد. آزاد بودن پود موجب میشود فشار چلهها، پود را به شکل موجدار درآورد و این پود موجدار به شکل کامل قوس تارهایی را که زیر و رو میشوند میپوشاند. به همین دلیل در پشت قالی تنها پودها و قوسهای گره را میتوان دید.

این ویژگی موجب میشود، قالیهای تخت باف با قالیهای لول باف بسیار شبیه هم شوند. تنها تفاوت این دو قالی در آن است که در پشت قالی » تخت پود شل« هر دو قوس گره و در پشت قالی لول یکی از قوسها نمایان است. بافت فرشهای تخت پود شل در قالی های روستایی ـ عشایری منطقۀ بختیاری سابقه دارد. کارشناسان برای شناخت این قالیها به بافت پشت قالی توجه میکنند. در بافت پشت این قالیها همواره قوس گرهها دوتایی است و قوس تک دیده نمیشود. در بافت تخت پود شل حرکت پودها موجدار و حرکت تارها مستقیم است.

شیوۀ نیم لول

برای بافت نیم لول از دو نوع پود زیر و رو استفاده میشود. پود زیر ضخامتی همانند پود رو دارد و این از تفاوتهایی است که برای بافت نیم لول و لول میتوان به آن اشاره کرد. پود زیر از فضای زیر ضربدری چله عبور میکند به شکلی که تارهای زیر و رو پود را در میان میگیرند. پس از پود زیر، پود رو عبور داده میشود. پود رو از باالی ضربدری عبور میکند و به شکل نرم روی پود ضخیم کوبیده میشود. به همین دلیل است که پود رو مسیری مارپیچ و زیگزاگ مانند ایجاد میکند.

شیوۀ لول

برای بافت لول از دو نوع پود زیر و رو استفاده میشود. پود زیر ضخامتی تا دو برابر قطر تارها دارد و از فضای زیر ضربدری چله عبور میکند، به شکلی که تارهای زیر و رو پود ضخیم را در میان میگیرند. پس از پود زیر پود رو عبور داده میشود. پود رو از باالی ضربدری چله عبور میکند و به شکل نرم روی پود ضخیم کوبیده میشود. به همین دلیل است که پود رو مسیری مارپیچ و زیگزاگ مانند ایجاد میکند.

تکه فرش کهن های را که در اختیار دارید، از پشت در جهت پودها به میزان الزم تا کنید و با بررسی آن اطلاعاتی درخصوص تعداد، رنگ و قطر پودها بهدست آورید.

خواب فرش

پرز فرش، به دلیل شکل گره و شیوه های اجرای بافت، پس از اتمام کار بافت به یک سمت متمایل است. با کشیدن دست برروی سطح فرش میتوان احساس کرد که دست در یک جهت آسانتر حرکت میکند که همان جهت خواب فرش است. خواب اصلی هم راستای چله هاست (پایین و باالی فرش) که با آن میتوان ابتدا و انتهای فرش را تشخیص داد. خواب فرعی نیز هم جهت با پوده است که نشاندهندۀ راست یا چپ بودن خواب فرعی فرش است.

فقط فرشهای نیم لول و لول، دارای خواب فرعی هستند. در فرشهای تخت باف و فرشهایی که با گره U بافته شده باشند خواب فرعی وجود ندارد و صرفا به مرور زمان و پا خوردن فرش، پرزها به یک جهت تمایل پیدا میکنند.

تناسب بین نخهای چله، پود و پرز در رج شمارهای مختلف متفاوت است. مثال برای رج شمار65 باید پود زیر12 ال و پود رو42 ال باشد. جدول صفحۀ بعد را با دقت مطالعه و سپس پژوهش کنید در منطقۀ شما تناسب نخ ها در رج شمارهای مختلف چه شباهت ها و چه تفاوت هایی با جدول بعد دارد.

انواع نخ فلهای پشم و مشخصات فنی بافتهای مرتبط با هریک از آنها

فرش

ارزیابی سربندی فرش (زنجیرۀ ابتدا و انتهای فرش)

معمولا در مرحلۀ آماده سازی چله بر روی دار، به منظور تنظیم تارها برای بافت گلیم ابتدای فرش، از زنجیره استفاده میشود. این کار در پایان بافت نیز تکرار میشود.
علاوه بر امکان اجرای زنجیرۀ ابتدا و انتهای فرش با دست یا قلاب بر روی دار، میتوان آن را، بعد از پایین آوردن فرش از دار نیز، اجرا کرد. زنجیرۀ قایقی یکی از متداولترین زنجیره هایی است که از آن به وفور استفاده میشود.

نکات مهم در ارزیابی زنجیرۀ فرش

از آنجاییکه اجرای زنجیره قبل از بافت، معمولا استحکام لازم را ندارد، در برخی مناطق قالیبافی از آن صرفن ظر میشود و بعد از اتمام بافت و در مرحلۀ تکمیل از زنجیرهای محکم و با دوام با نام » دو گره« استفاده میشود. از اینرو میتوان زمان اجرای زنجیره را از روی نوع و استحکام آن تشخیص داد.

ارزیابی سربندی فرش (گلیم ابتدا و انتهای فرش)

در ابتدای فرش، به منظور ایجاد تنظیمات اولیه برای شروع بافت در هنگام چلهکشی یا چله ریزی و حفاظت ِ از فرش و زیبایی آن، از گلیم بافی استفاده میشود. این کار در پایان بافت نیز تکرار میشود. گلیم سربندی فرش به صورت لول بافت، نیملول بافت و تخت بافت اجرا میشود.

نکات مهم در ارزیابی گلیم ابتدا و انتهای فرش

  • عبور صحیح پود از البهالی تارها به صورت یک در میان؛
  • یکنواختی و کشش پود در سراسر بافت سربندی؛
  • متناسب بودن پود با تار و رجشمار فرش

 

ارزیابی شیرازه های طرفین فرش

شیرازه های فرش به صورت متصل یا منفصل پیچیده میشوند. بنابراین در هنگام ارزیابی شیرازههای فرش الزم است متصل یا منفصل بودن آنها را به درستی تشخیص دهید. سپس نوع آن را تعیین کنید.

نکات مهم در ارزیابی شیرازه های فرش

  • تشخیص متصل یا منفصل بودن آن؛
  • اجرای صحیح و درست آن )صاف و یک دست بودن شیرازه
  • تناسب پهنای شیرازه با فرش )داشتن نخ تراز مناسب
  • همخوانی رنگ شیرازه با رنگ پرز فرش؛
  • داشتن ضخامت مناسب با پرز فرش.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تامین کن و به من اطلاع بده اگر می خواهید این کالا را داشته باشید ایمیل خود را در کادر پایین وارد کنید تا بازاریابان ما کالا را برای شما تامین کنند. ما تمام تلاشمان را می کنیم تا این محصول را تامین کرده و به دست شما برسانیم
Email چه تعداد از این کالا را می خواهید؟ We won't share your address with anybody else.
X